Pleistosen ve buzul çağları kronolojisi: yaklaşık 2,58 milyon – 11.700 yıl önce

Pleistosen, Yer'in jeolojik takviminde yaklaşık 2,58 milyon yıl önce başlayıp 11.700 yıl önce sona eren dönemdir. Halk arasında "Buzul Çağı" denilen zaman büyük ölçüde bu döneme karşılık gelir. İnsan soyunun evriminin büyük bölümü ve Homo sapiens'in dünyaya yayılışı da Pleistosen içinde gerçekleşti.

Buzul ve buzul arası dönemler

Pleistosen boyunca iklim tek bir soğuk dönem hâlinde kalmadı; buzulların ilerlediği soğuk evrelerle buzulların çekildiği daha ılık buzul arası evreler birbirini izledi. Soğuk evrelerde ılıman kuşağın geniş bölümleri buzla örtüldü, ılık evrelerde buzullar geri çekildi.

Döngülerin uzaması

• Erken Pleistosen — Buzul döngüleri yaklaşık 41 bin yıllık aralıklarla yinelendi.
• Yaklaşık 1 milyon yıl önceden sonra — Orta Pleistosen geçişiyle döngüler yaklaşık 100 bin yıla uzadı ve iklim dalgalanmaları sertleşti.
• Yaklaşık 26 – 20 bin yıl önce — Son Buzul Maksimumu: buz örtüleri en geniş hâline ulaştı.
• Yaklaşık 12.900 – 11.700 yıl önce — Genç Dryas soğuması, Pleistosen'in son soğuk evresidir.
• 11.700 yıl önce — Holosen başladı.

İnsanlar için anlamı

Kuruyan ve nemlenen dönemlerin art arda gelmesi, insan türlerinin yaşadığı ortamları sürekli değiştirdi. Bu dalgalanmaların, farklı ortamlara uyum sağlayabilen türlerin öne çıkmasında rol oynadığı düşünülür. Deniz seviyesinin düştüğü soğuk evrelerde ortaya çıkan kara köprüleri de göç yollarını açtı.

Büyük memelilerin yok oluşu

Pleistosen'in sonunda mamut gibi birçok büyük memeli türü ortadan kalktı. Bu yok oluşta iklim değişikliğinin mi, insan avcılığının mı, yoksa ikisinin birlikte mi etkili olduğu hâlâ tartışmalıdır.