YKS TYT · Fizik · Konu 2/7
Hareket ve Kuvvet
Özet
Konum-zaman ve hız-zaman grafikleri ile Newton'un hareket yasaları TYT'nin en ağır fizik konusudur. Grafiğin eğimi ile altında kalan alanın ne anlattığını ezberle değil, birimle doğrula.
Kavramlar
Yer değiştirme
Son konum − ilk konum; vektörel büyüklüktür. Alınan yol skalerdir.
Newton'un II. yasası
Net kuvvet = kütle × ivme (F = m·a).
Eylemsizlik
Net kuvvet sıfırsa cisim durumunu korur: duruyorsa durur, hareket ediyorsa sabit hızla gider.
Kurallar ve formüller
- x-t grafiğinde eğim = hız · v-t grafiğinde eğim = ivme, alan = yer değiştirme
- Sürtünme kuvveti = k · N (N: yüzeyin tepki kuvveti); hareket yönüne zıttır
Çözümlü örnekler
12 kg'lık cisme 10 N net kuvvet uygulanıyor. 4 s sonra hızı kaç m/s olur (ilk hız sıfır)?
Çözümü göster
a = 10/2 = 5 m/s²; v = a·t = 20 m/s.
Sık yapılan hatalar
- Sabit hızla giden cisme net kuvvet etki ettiğini düşünmek; sabit hızda net kuvvet sıfırdır.
Püf noktası
Grafik sorusunda önce eksenlerin birimlerini çarp ya da böl: m/s × s = m (alan), m/s ÷ s = m/s² (eğim).
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.