YKS TYT · Fizik · Konu 5/7
Elektrik ve Manyetizma
Özet
Ohm yasası, seri-paralel bağlama ve elektriksel güç TYT'de devre çizimiyle sorulur. Seri bağlamada akım, paralel bağlamada gerilim ortaktır.
Kavramlar
Akım
Birim zamanda iletkenin kesitinden geçen yük miktarı (amper).
Direnç
R = ρ · L / A; uzunlukla doğru, kesit alanıyla ters orantılıdır.
Manyetik alan
Akım taşıyan tel çevresinde oluşur; yön sağ el kuralıyla bulunur.
Kurallar ve formüller
- V = I · R · Seri: R = R₁ + R₂ · Paralel: 1/R = 1/R₁ + 1/R₂ · P = V · I = I² R
Çözümlü örnekler
16 Ω ve 3 Ω'luk dirençler paralel bağlanıp 12 V'luk üretece bağlanıyor. Ana koldaki akım nedir?
Çözümü göster
Eşdeğer 6·3/9 = 2 Ω; I = 12/2 = 6 A.
Sık yapılan hatalar
- Paralel bağlamada eşdeğer direncin en küçük dirençten bile küçük olduğunu unutmak.
Püf noktası
Ampul parlaklığı sorusunda gücü karşılaştır: seri kolda I ortak olduğu için büyük direnç, paralel kolda V ortak olduğu için küçük direnç daha parlak yanar.
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.