Türk televizyonu ve YouTube'da Anunnaki programları

Türkiye'de, Anunnaki adı, büyük ölçüde, televizyon ekranlarından ve YouTube kanallarından tanınıyor. Sitchin'in kitapları, Türkçeye çevrildi; ama bu kitapları okuyanların sayısı, Anunnaki hakkında bir video izleyenlerin sayısının, büyük olasılıkla, çok gerisinde. Bu yüzden, Türkiye'deki Anunnaki algısını anlamak için, kitaplardan çok, ekranlara bakmak gerekiyor.

Bu sayfada, belirli programları ya da kişileri değerlendirmek yerine, Türkçe görsel medyada, Anunnaki konusunun hangi biçimlerde ele alındığına bakmak istiyorum. İsim vermemeyi bilerek seçiyorum; çünkü bir programın içeriğini, izlemeden ve kayıtlarını doğrulamadan yargılamak istemiyorum. Bunun yerine, sık görülen biçimlere ve dillere odaklanacağım. Siz Anunnaki'yi ilk kez, hangi ekranda duydunuz?

Çeviri belgeseller

Türkiye'de, Anunnaki konusunun ekrana gelmesinin ilk yolu, çeviri belgeseller oldu. History Channel'ın "Ancient Aliens" dizisi, Türkçe dublaj ya da altyazıyla, Türk izleyicilere ulaştı. Bu dizide, Anunnaki, sık sık ele alınan konulardan biri.

Çeviri belgesellerin, ilginç bir etkisi var: İngilizce orijinalde, bir uzman ya da yorumcu olarak sunulan kişiler, Türkçe dublajda, daha da otoriter bir ses tonuyla konuşabiliyor. Dublaj sanatçısının sesi, izleyiciye, bir belgeselin, akademik bir yapım olduğu izlenimini verebiliyor. Bu, belgeselin içeriğinden bağımsız, sesin kendisinin yarattığı bir etki.

Tartışma programları

Türk televizyonunun sevilen formatlarından biri, tartışma programları. Bu programlarda, farklı görüşlerden konuklar, bir masa etrafında, bir konuyu tartışıyor. Gizem ve paranormal konuları, bu tür programlarda, zaman zaman yer aldı.

Bu formatın, ilginç bir özelliği var: "denge" görüntüsü. Bir masada, bir arkeolog ve bir Anunnaki savunucusu, yan yana oturduğunda, izleyiciye, iki görüşün, eşit ağırlıkta olduğu izlenimi verilebiliyor. Ama bilimsel açıdan, bu iki görüş, eşit değil. Bir tarafta, onlarca yıllık akademik çalışma; öbür tarafta, kanıtlanmamış bir kuram.

Bu sorun, "yanlış denge" olarak biliniyor ve yalnızca Türkiye'ye özgü değil. İklim değişikliği gibi konularda da, medyanın, bilimsel uzlaşmayı ve azınlık görüşlerini, eşit olarak sunması, eleştiriliyor.

YouTube kanalları

Son on yılda, Türkçe YouTube'da, Anunnaki konusunu ele alan çok sayıda kanal ortaya çıktı. Bu kanallar, farklı biçimlerde içerik üretiyor: uzun anlatımlı videolar, belgesel tarzı yapımlar, podcast tarzı sohbetler ve kısa videolar.

Bu kanalların bir kısmı, Sitchin'in kitaplarını, doğrudan anlatıyor. Bir kısmı, İngilizce kanalların içeriklerini, Türkçeye uyarlıyor. Bir kısmı ise, Anunnaki anlatısını, Türk ve Anadolu tarihine bağlamaya çalışıyor.

Bu son eğilim, ilginç. Bazı videolarda, Sümerlerin, Türklerle akraba olduğu iddiası, Anunnaki anlatısıyla birleştiriliyor. Sümerce ve Türkçe arasında bir dil akrabalığı olduğu iddiası, yirminci yüzyılın başlarından beri, Türkiye'de dile getiriliyor; ama dilbilimciler, Sümercenin, bilinen hiçbir dille akraba olmayan, yalıtık bir dil olduğunu kabul ediyor.

Dil ve üslup

Türkçe Anunnaki videolarında, belirli bir dil ve üslup dikkat çekiyor. Videolar, genellikle, "Bilim insanları bunu açıklayamıyor", "Bu tabletler gizleniyor" ya da "Tarih yeniden yazılıyor" gibi ifadelerle başlıyor. Bu ifadeler, izleyiciye, bir sırrın açığa çıkarıldığı izlenimini veriyor.

Bazı videolarda, dinî bir dil de kullanılıyor. Anunnaki, Kuran'daki ya da Tevrat'taki bazı figürlerle eşleştiriliyor; örneğin, Harut ve Marut ya da Nefilim. Bu eşleştirmeler, izleyicinin, kendi inanç dünyasıyla Anunnaki anlatısını birleştirmesini sağlıyor; ama aynı zamanda, dinî metinlerin, bağlamından koparılarak yorumlanmasına yol açıyor.

Tanrılar arasındaki ilişki

Türkçe programlarda, Anunnaki tanrıları arasındaki ilişkiler, genellikle, Sitchin'in anlatısına göre aktarılıyor. Enki ve Enlil'in rekabeti, Marduk'un yükselişi, İnanna'nın hırsı; bu temalar, Türkçe videolarda da, sıklıkla işleniyor.

Ama bazı videolarda, bu ilişkiler, yerel bir yoruma da açılıyor. Örneğin, Enki'nin, insanlığa bilgi veren figürü, bazı videolarda, Türk mitolojisindeki Ülgen ya da Kayra Han gibi figürlerle karşılaştırılıyor. Bu karşılaştırmaların, akademik bir dayanağı yok; ama izleyicilere, tanıdık bir çerçeve sunuyor.

Güneş Dil Teorisi'nin gölgesi

Sümer-Türk bağlantısı iddiasının, Türkiye'de neden bu kadar yaygın olduğunu anlamak için, 1930'lara bakmak gerekiyor. Bu dönemde, Türk Tarih Tezi ve Güneş Dil Teorisi, resmî tarih anlayışının bir parçası olarak ortaya atıldı. Güneş Dil Teorisi, dünyadaki bütün dillerin, Türkçeden türediğini öne sürüyordu. Türk Tarih Tezi ise, Orta Asya'dan göç eden Türklerin, Sümer, Hitit ve diğer kadim uygarlıkları kurduğunu savunuyordu.

Bu kuramlar, bilimsel destek bulamadı ve 1940'lardan itibaren, akademik çevrelerde, büyük ölçüde terk edildi. Ama bu dönemin önemli bir mirası da oldu: Ankara'da, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi kuruldu ve Sümeroloji, Hititoloji gibi alanlarda, ciddi bir akademik gelenek başladı. Benno Landsberger ve Hans Gustav Güterbock gibi Alman bilim insanları, Nazi Almanyası'ndan kaçarak, bu fakültede ders verdi ve ilk Türk Sümerologlarını yetiştirdi.

Yani, aynı dönem, hem bilimsel olarak çürütülen bir kuramı, hem de sağlam bir akademik geleneği doğurdu. Bugün, YouTube videolarında dolaşan Sümer-Türk iddiaları, bu dönemin, çürütülen tarafının yankıları. Ama aynı dönemin, öbür tarafı, yani Ankara'daki Sümeroloji geleneği, bu iddialara cevap verebilecek en güçlü kaynak.

Bu ikili miras, size, Türkiye'deki Anunnaki tartışmalarına farklı bir açıdan bakma imkânı veriyor mu?

Akademik okuma

Türk akademisyenler, Anunnaki konusuna, genellikle, sessiz kaldı. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'ndeki Sümeroloji ve Hititoloji bölümleri, Türkiye'de, Mezopotamya ve Anadolu dilleri üzerine, uzun bir akademik geleneğe sahip. Muazzez İlmiye Çığ, bu geleneğin, kamuoyunda en tanınan ismiydi; Sümer kültürünü, popüler kitaplarla, geniş kitlelere tanıttı.

Çığ'ın kitapları, Sümer'i, uzaylılarla değil, insanlarla anlattı: Sümer okulları, Sümer hukuku, Sümer edebiyatı. Bu kitaplar, Anunnaki anlatısına, bir alternatif sunuyordu. Ama Çığ, Anunnaki iddialarıyla, doğrudan ve ayrıntılı bir tartışmaya girmedi.

Son yıllarda, bazı genç Türk akademisyenler ve tarih meraklıları, YouTube'da, akademik içerikli videolar yapmaya başladı. Bu videolar, Anunnaki iddialarına, doğrudan cevap veriyor ve Sümer metinlerinin gerçek içeriğini anlatıyor.

Sitchin'in okuması

Sitchin'in kitaplarının Türkçe çevirileri, 1990'lardan itibaren, farklı yayınevleri tarafından yayımlandı. Bu çeviriler, Türk okurlara, Sitchin'in fikirlerini, doğrudan tanıttı. Ama YouTube çağında, Sitchin'in kitapları, çoğunlukla, videolar aracılığıyla, dolaylı olarak biliniyor.

Türkçe videolarda, Sitchin'in adı, genellikle, "ünlü dilbilimci" ya da "Sümer uzmanı" olarak anılıyor. Bu tanımlar, Sitchin'in akademik geçmişini, olduğundan daha güçlü gösteriyor; Sitchin, Londra Ekonomi Okulu'nda ekonomi okumuştu ve Asuroloji alanında, akademik bir eğitim almamıştı.

Forumlarda

Türkçe forumlarda, Anunnaki videoları, sık sık paylaşılıyor ve tartışılıyor. Bazı kullanıcılar, videoları, kanıt olarak sunuyor; bazıları ise, videoların kaynaklarını sorguluyor.

Türkçe forumların ilginç bir özelliği, Sümer-Türk bağlantısı iddiasının, Anunnaki tartışmalarına sık sık karışması. Bu tartışmalar, bazen, milliyetçi duygularla da iç içe geçiyor ve konunun, tarihsel olmaktan çıkıp, kimlik tartışmasına dönüşmesine neden oluyor.

İzleyici olarak ne yapabiliriz?

Bir Türkçe Anunnaki videosu izlerken, sorulabilecek birkaç soru var. Video, hangi kaynaklara dayanıyor? Bir tabletten söz ediliyorsa, hangi tablet ve hangi müzede? Bir uzmandan alıntı yapılıyorsa, bu uzman, hangi alanda çalışıyor? Sümerce bir kelimenin anlamı veriliyorsa, bu anlam, hangi sözlüğe dayanıyor?

Pennsylvania Sümerce Sözlüğü'nün çevrimiçi versiyonu, ePSD, Sümerce kelimeleri aramak için, ücretsiz ve güvenilir bir kaynak. Sözlükte, her kelimenin, hangi metinlerde ve hangi bağlamlarda geçtiği de gösteriliyor; böylece, bir kelimenin, yalnızca bir anlamı değil, kullanım alanı da görülebiliyor. Bir videoda, tek bir anlamla sunulan bir kelimenin, sözlükte, birden fazla anlamı olduğunu görmek, çoğu zaman, iddianın zayıf noktasını ortaya çıkarıyor. Bu sözlük, bir videoda verilen bir kelimenin anlamını kontrol etmek için, kullanılabilir.

Ayrıca, müzelerin kendi kanallarını takip etmek de, bir alternatif. İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi ve Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın arkeoloji içerikleri, Türkçe ve doğrudan kaynağa dayalı bilgi sunuyor. İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndeki Eski Şark Eserleri Müzesi, bilinen en eski yazılı barış antlaşmalarından biri olan Kadeş Antlaşması'nın Hititçe tableti gibi önemli eserlere ev sahipliği yapıyor. Bir videoda gördüğünüz bir eseri, bu müzelerde, kendi gözlerinizle görmek, belki de en iyi doğrulama yolu.

SohbeX teorisi

Spekülasyon olarak okuyun. Bence Türkiye'deki Anunnaki ilgisi, Sümer-Türk bağlantısı iddiasıyla birleştiğinde, kendine özgü bir biçim aldı. Bu biçimde, Anunnaki, yalnızca insanlığın değil, belki de Türklerin de kadim atalarıyla ilişkilendiriliyor. Bu ilişkilendirme, akademik olarak desteklenmiyor; ama izleyicilere, kadim tarihe, kişisel bir bağla bakma imkânı veriyor. Belki de asıl soru, bu bağın, gerçek tarihe ilgiye mi, yoksa bir efsaneye bağlılığa mı dönüşeceği.

Bu bir yorum; kesin bir bilgi değil.

Size soru

Anunnaki'yi ilk kez, bir Türkçe programda mı, yoksa bir çeviri belgeselde mi duydunuz? Türkçe videolarda, en çok hangi iddiayla karşılaşıyorsunuz? Yorumlarda yazın.