Baalbek taşları hakkında uzmanlar ne diyor? Taş ocağındaki dev bloklar, Roma'nın vinçleri ve Enlil'in öfkesi

Lübnan'ın Bekaa vadisindeki Baalbek, antik uzaylı anlatılarının en sevdiği yerlerden biri. Burada, Roma döneminde inşa edilmiş devasa bir tapınak kompleksi yükseliyor. Kompleksin en dikkat çeken yanı, Jüpiter tapınağının podyumunda yer alan üç dev blok: "Trilithon" adı verilen bu blokların her biri yaklaşık sekiz yüz ton ağırlığında. Yakındaki taş ocağında ise daha da büyük bloklar yatıyor; bunlardan biri, "Hamile Kadın Taşı" olarak biliniyor.

Antik uzaylı anlatılarında Baalbek, insanların bu blokları taşıyamayacağı, dolayısıyla burayı Anunnaki'nin ya da başka bir ileri uygarlığın inşa ettiği iddiasıyla anılıyor. Sitchin, Baalbek'i Anunnaki'nin bir "iniş yeri" olarak yorumladı. Buradaki odak, Baalbek'i inceleyen arkeologların ve mimarlık tarihçilerinin söyledikleri; bir de Sitchin'in bu yorumu dayandırdığı Gılgamış sahnesi.

Taş ocağındaki sürpriz

Baalbek'in taş ocağında yıllardır bilinen "Hamile Kadın Taşı", yaklaşık bin ton ağırlığında tahmin ediliyor. 2014'te Alman Arkeoloji Enstitüsü'nün Baalbek'teki ekibi, bu taşın altında, daha da büyük bir blok buldu. Bu yeni blok, yaklaşık bin altı yüz ton ağırlığında tahmin ediliyor ve bilinen en büyük kesilmiş taş blok olarak tanıtıldı.

Bu keşif, antik uzaylı anlatılarında hemen "insanların yapamayacağı bir şeyin yeni kanıtı" olarak yorumlandı. Ama arkeologlar, keşfin tam tersini gösterdiğini belirtiyor: Bu bloklar, taş ocağında, kesilme aşamasında bırakılmış. Yani ya bir hata yüzünden, ya taşta bir çatlak bulunduğu için, ya da başka bir nedenle hiç taşınmadılar. Bu, Romalı inşaatçıların da bazı blokları taşıyamadığını ya da taşımaktan vazgeçtiğini gösteriyor.

Taş ocağındaki bloklar, aynı zamanda kesim tekniğinin nasıl işlediğini de gösteriyor. Kesim izleri, kanallar ve yarım kalmış yüzeyler, Romalı taş ustalarının kullandığı araçların ve yöntemlerin izlerini taşıyor.

Siz yarım bırakılmış bir eserin, tamamlanmış bir eserden daha çok şey anlatabileceğini düşündünüz mü?

Mimarlık tarihçisinin cevabı: Roma'nın vinçleri

Alman Arkeoloji Enstitüsü'nde Baalbek'in inşa evreleri üzerine çalışan mimarlık tarihçileri, tapınak kompleksinin uzun bir süreçte, birkaç aşamada inşa edildiğini gösterdi. Jüpiter tapınağının inşası, MÖ birinci yüzyılın sonlarında başladı ve MS birinci yüzyıl boyunca devam etti. Trilithon blokları, bu inşa sürecinin bir parçası olarak yerleştirildi.

Uzmanlar, Romalıların bu kadar büyük blokları taşımak için büyük vinçler, kaldıraçlar, rampalar ve kızaklar kullandığını belirtiyor. Roma mühendisliği, insan ya da hayvan gücüyle çalışan büyük tekerlekli vinçlerle çok ağır yükleri kaldırabiliyordu. Roma mimar ve mühendisi Vitruvius, MÖ birinci yüzyılda yazdığı "Mimarlık Üzerine On Kitap" adlı eserinde, bu tür kaldırma makinelerini ayrıntılı biçimde anlatıyor.

Ayrıca taş ocağı, tapınağa göre daha yüksek bir yerde bulunuyor. Bu, blokların yokuş aşağı taşınmasını mümkün kılıyor ve işi kolaylaştırıyor. Romalılar, bu tür lojistik avantajları dikkatle hesaplıyordu.

Daha eski bir Baalbek mi?

Antik uzaylı anlatılarının bir iddiası da, trilithon bloklarının Romalılardan çok daha eski olduğu ve Romalıların tapınaklarını önceden var olan bir yapının üzerine inşa ettiği. Arkeologlar, Baalbek'in Roma'dan önce de bir yerleşim yeri olduğunu kabul ediyor: Tepede, Tunç Çağı'na kadar uzanan yerleşim izleri bulunuyor. Ama trilithon bloklarının Roma öncesine ait olduğuna dair bir kanıt yok. Tam tersine, blokların altındaki dolgu tabakalarında Roma dönemine ait buluntular var; bu da blokların Roma döneminde yerleştirildiğini gösteriyor.

Tanrılar arasındaki ilişki: Sedir Ormanı ve Enlil'in öfkesi

Sitchin'in Baalbek yorumunun dayanağı, Gılgamış destanındaki Sedir Ormanı sahnesi. Bu sahnede Gılgamış ve Enkidu, Lübnan dağlarındaki Sedir Ormanı'na gidiyor. Ormanın bekçisi, Enlil'in görevlendirdiği canavar Humbaba. Sitchin, bu ormanı Baalbek'le özdeşleştirdi ve destanın bazı satırlarını, Anunnaki'nin iniş yerinin tarifi olarak okudu.

Destanın Sümerce sürümü, "Bilgameş ve Huvava" adıyla biliniyor ve tanrılar arasındaki ilişkiyi çok net gösteriyor. Gılgamış ve Enkidu, Huvava'yı, yani Humbaba'yı yendikten sonra, onu öldürüyor. Sonra onun başını Enlil'e götürüyorlar.

Enlil bu durumu görünce öfkeleniyor. Huvava'yı neden öldürdüklerini soruyor. Ona göre Huvava'nın onların önünde oturması, ekmek yemesi ve su içmesi gerekirdi; yani onurlu biçimde ağırlanması. Enlil, Huvava'nın sahip olduğu yedi korkutucu ışıltıyı, yani "melam"ları, farklı yerlere ve varlıklara dağıtıyor: tarlalara, nehirlere, sazlıklara, aslanlara, saraya, ormanlara ve tanrıça Nungal'a.

Bu sahnede tanrılar arasındaki ilişki, bir koruyucunun ölümü ve onun mirasının paylaştırılması olarak anlatılıyor. Enlil, kendi görevlendirdiği bekçinin ölümüne öfkeleniyor; ama onun gücünü yok etmek yerine dünyaya dağıtıyor. Böylece Huvava'nın korkutucu ışıltısı, doğanın her yerinde yaşamaya devam ediyor.

Akademik okuma

Arkeologlar ve mimarlık tarihçileri, Baalbek'in Anunnaki'yle ya da başka bir dış güçle ilişkilendirilmesini kabul etmiyor. Onlar için Baalbek, Roma mühendisliğinin ve inşaat organizasyonunun en etkileyici örneklerinden biri. Blokların büyüklüğü, Roma döneminin teknik kapasitesinin sınırlarını zorluyor; ama aşmıyor.

Asurologlar ise Sedir Ormanı'nın Baalbek'le özdeşleştirilmesine temkinli yaklaşıyor. Destanın farklı sürümleri, Sedir Ormanı'nı farklı yerlere yerleştiriyor: Bazı sürümler doğudaki dağları, bazıları batıdaki Lübnan dağlarını işaret ediyor. Babil sürümü, ormanı Lübnan'a yerleştiriyor; ama "iniş yeri" olarak çevrilebilecek bir ifade, uzmanlara göre tanrıların kutsal oturma yerini ya da ormanın içindeki bir kutsal alanı anlatıyor.

Sedir Ormanı sahnesinin akademik yorumları, Mezopotamya'nın kereste ihtiyacına dikkat çekiyor. Mezopotamya'da büyük ağaç yoktu; tapınak ve saray inşaatı için kereste, uzak dağlardan getirilmek zorundaydı. Gılgamış'ın sedir ormanına seferi, bu ihtiyacın kahramanlık destanına dönüşmüş bir biçimi.

Sitchin'in okuması

Sitchin, "The Stairway to Heaven" kitabında Baalbek'i, Anunnaki'nin tufandan önce kurduğu bir "iniş platformu" olarak anlattı. Ona göre trilithon blokları, Anunnaki'nin uzay araçlarının ağırlığını taşıyacak bir platformun parçalarıydı. Gılgamış'ın Sedir Ormanı'na yolculuğu da, ölümsüzlük arayışı içinde Anunnaki'nin iniş yerine ulaşma çabasıydı.

Sitchin'in yorumunda dikkat çeken bir ayrıntı da, Baalbek'in Anunnaki'nin tek iniş yeri olarak değil, bir ağın parçası olarak sunulması. Ona göre Sina yarımadasındaki uzay limanı, Kudüs'teki görev merkezi ve Baalbek'teki iniş platformu, belirli açılarla birbirine bağlanan bir düzenin noktalarıydı. Bu harita, kitaplarında çizimlerle gösteriliyor.

Uzmanlar, bu haritanın modern bir kurgu olduğunu, antik metinlerin hiçbirinde böyle bir ağdan söz edilmediğini belirtiyor. Haritadaki çizgiler, metinlerden değil, Sitchin'in yeryüzündeki ünlü noktaları birleştirme isteğinden doğuyor. Siz de bir haritada noktaları birleştirirken, aslında kendi zihninizdeki şekli mi çizdiğinizi düşündünüz mü?

Neden bu kadar yayıldı?

Baalbek iddialarının yayılmasının bir nedeni, blokların ağırlığının insan zihninde canlandırılmasının zorluğu. Sekiz yüz ton ya da bin altı yüz ton, gündelik deneyimimizin çok ötesinde rakamlar. Bu rakamlar, "imkânsız" duygusunu kolayca uyandırıyor.

İkinci neden, Lübnan'ın uzun yıllar boyunca savaş ve istikrarsızlık yaşaması. Bu durum, Baalbek'in ziyaretçiler ve araştırmacılar tarafından yeterince tanınmasını engelledi. Uzak ve erişilmesi zor bir yer, efsanelerin yeşermesi için uygun bir zemin.

Üçüncü neden, 2014 keşfinin medyada sunuluş biçimi. "Dünyanın en büyük taş bloğu bulundu" başlıkları, blokların taşınmadığını ve taş ocağında bırakıldığını genellikle belirtmedi.

Dördüncü neden, Baalbek'in kendi efsanevi geçmişi. Yerel anlatılarda tapınağın devler ya da cinler tarafından inşa edildiği söylenir. Bu eski hikâyeler, modern anlatılara hazır bir zemin sundu.

Forumlarda

Forumlarda Baalbek tartışmaları genellikle blokların ağırlığı ve onları taşımak için gereken güç etrafında dönüyor. Bazı kullanıcılar, modern vinçlerin bile bu blokları kaldırmakta zorlanacağını düşünüyor. Eleştirel kullanıcılar ise Roma vinçlerinin çalışma prensiplerini, taş ocağının yüksekliğini ve Vitruvius'un tariflerini paylaşıyor. Taş ocağında bırakılmış blokların ne anlama geldiği de sık tartışılıyor. Türkçe forumlarda Baalbek, bazen Anadolu'daki büyük taş bloklarla birlikte anılıyor.

SohbeX teorisi

Spekülasyon olarak okuyun. Bana öyle geliyor ki Baalbek'in taş ocağında yatan dev bloklar, antik uzaylı anlatısının en güçlü karşı kanıtı ve aynı zamanda en dokunaklı hikâyesi. Bu bloklar, Romalı ustaların bir şeyi denediğini, bir yerde durduğunu ve vazgeçtiğini gösteriyor. Kusursuz bir teknoloji değil, sınırlarını zorlayan ve bazen kaybeden insanlar.

Enlil'in Huvava'nın ışıltılarını dünyaya dağıtması da bana bu taşları hatırlatıyor. Bir şey yarım kalıyor, ama gücü kaybolmuyor; başka bir biçimde yaşamaya devam ediyor. Taş ocağında yatan bloklar da tapınağa ulaşmadı; ama bugün, Roma mühendislerinin nasıl çalıştığını, nerede zorlandığını ve neyi denediğini anlatan en değerli belgeler arasında. Belki de bir eserin değeri, sadece tamamlanmasında değil, nasıl yarım kaldığında da saklı.

Bu bir yorum; kesin bir bilgi değil.

Size soru

Baalbek'in taş ocağında yatan dev blokları bir başarısızlık olarak mı, yoksa bir cesaret örneği olarak mı görüyorsunuz? Büyük rakamlar karşısında "imkânsız" duygusuna kapıldığınız oluyor mu? Enlil'in Huvava'nın ışıltılarını doğaya dağıtmasını bir ceza olarak mı, yoksa bir koruma olarak mı okursunuz? Yorumlarda yazın.