YKS TYT · Felsefe · Konu 3/5
Varlık Felsefesi
Özet
Varlık felsefesi "varlık var mı, varsa nedir?" sorusunu sorar. İlk filozofların arkhe (ana madde) arayışı ile idealizm–materyalizm ayrımı sorulara kaynaklık eder.
Kavramlar
Arkhe
Her şeyin kendisinden çıktığı ilk ilke: Thales su, Anaksimenes hava, Herakleitos ateş, atomcular (Levkippos) bölünmez atom.
İdealizm
Varlığın özü düşünce ya da idedir (Platon, Hegel).
Materyalizm
Varlığın özü maddedir; zihin de maddenin bir ürünüdür.
Kurallar ve formüller
- Herakleitos: "Aynı ırmakta iki kez yıkanılmaz." (oluş) · Parmenides: değişim bir yanılsamadır (değişmeyen varlık)
Çözümlü örnekler
1"Gerçek olan duyularla algılanan değişken dünya değil, akılla kavranan değişmez idelerdir." Bu görüş kime aittir?
Çözümü göster
Platon'a.
Sık yapılan hatalar
- Herakleitos'u değişmezliği savunan filozof sanmak; o sürekli değişimin, Parmenides değişmezliğin filozofudur.
Püf noktası
Varlık sorusunda önce "varlık tek mi, çok mu, madde mi, düşünce mi?" ekseninde yerleştir; seçenekler bu iki eksenden kurulur.
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.