İklim Elemanları ve İklim Tipleri
Özet
Sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış birbirine bağlı bir zincirdir. Soruların çoğu "bu bölgede neden böyle?" sorusunu enlem, yükselti, denize uzaklık ve dağların uzanışıyla açıklamanı ister.
Kavramlar
Yükseldikçe azalır; sıcaklıkla ters ilişkilidir (termik basınç). Rüzgâr yüksek basınçtan alçak basınca eser.
Havadaki nemin, o sıcaklıkta taşıyabileceği en çok neme oranı; hava ısınınca bağıl nem düşer.
Yamaç (orografik), konveksiyonel (yükselim) ve cephe yağışı.
Kurallar ve formüller
- Yükseltide her 200 m'de sıcaklık yaklaşık 1 °C azalır
- Türkiye'de Akdeniz, Karadeniz ve karasal iklim görülür; Karadeniz her mevsim yağışlı, Akdeniz kışları ılık ve yağışlı, karasal iklimde sıcaklık farkı büyüktür
Çözümlü örnekler
1Aynı enlemdeki iki kentten birinin kışları çok daha soğuk olmasının nedeni ne olabilir?
Çözümü göster
Yükselti farkı ya da denize uzaklık; karaların ısınıp soğuması denize göre daha hızlıdır.
Sık yapılan hatalar
- Bağıl nem ile mutlak nemi aynı saymak.
Püf noktası
İklim grafiklerinde önce yağışın en çok olduğu mevsime bak: kış → Akdeniz, her mevsim → Karadeniz, ilkbahar-yaz → karasal.
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.