Tarih Bilimi ve Zaman
Özet
TYT tarih soruları ezberden çok kavram ilişkisini ölçer: kaynak türü, kronoloji ve takvim sistemleri her yıl farklı bir metin içinde karşına çıkar. Önce tarihin yöntemini, sonra zamanı bölme biçimlerini otur.
Kavramlar
Olayla aynı dönemde üretilmiş belge, yazıt, para, arşiv kaydı. Orhun Yazıtları bu türdendir.
Paleografya (eski yazılar), epigrafya (kitabeler), nümismatik (paralar), diplomatik (resmî belgeler), kronoloji (zaman), heraldik (armalar).
Hicri takvim Ay yılına (354 gün), Celali takvimi Güneş yılına göredir; Rumi takvim mali işler için 1840'ta kabul edildi, Miladi takvime 1926'da geçildi.
Kurallar ve formüller
- Tarih yazımı sırası: hikâyeci → öğretici → araştırmacı (bilimsel) tarih
- Yazının bulunuşu (MÖ 3200 dolayı, Sümerler) tarih öncesi ile tarih çağlarını ayırır
Çözümlü örnekler
1"Bir hükümdara ait sikkeler incelenerek hâkimiyet alanı belirlenmiştir." Bu çalışmada hangi bilimden yararlanılmıştır?
Çözümü göster
Para basma bir egemenlik göstergesidir; sikke incelemesi nümismatik alanına girer.
Sık yapılan hatalar
- Hicri yılın Güneş yılından 11 gün kısa olduğunu unutmak; bu yüzden Ramazan her yıl yaklaşık 11 gün öne kayar.
- Tarih öncesi çağları kesin yıllarla ayırmak; çağlar bölgeden bölgeye farklı zamanlarda yaşanmıştır.
Püf noktası
Kaynak sorusunda "olayın tanığı mı, sonradan yazan mı" diye sor; tanığın kaydı birinci el, sonradan yazılan derleme ikinci el kaynaktır.
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.