İsmail Çamaş

İsmail Çamaş (23 Mayıs 1871, Çamaş, - 12 Mayıs 1954, Çamaş), Türk bürokrat ve siyasetçi.

Çamaş Ağaları adıyla bilinen Osmanlı dönemi ayanlarından Hacı Mustafa Ağa'nın oğludur. İsmail Çamaş ya da Osmanlı İmparatorluğu Sicil-i Ahval Defteri kayıtlarında geçen ismiyle Hacı Ali Ağazâde İsmail Fahri Bey. Soyu Türk akıncılarından olan ve Çamaş ilçesine de ismini veren Mehmed Çamaş Bey'e dayanır. Fatsa Rüştiyesi'nin ardından eğitimine İstanbul İdadisi'nde devam etti. Mekteb-i Mülkiye'den 1894 yılında mezun oldu. 1895'te Canik Mutasarrıflığı maiyet memurluğunda görevlendirildi. Bu süre içinde birkaç defa kaymakamlık vekaletinde bulunduğu Fatsa Kaymakamlığı'na 1897 yılında asaleten atandı. Vilayetin o dönemki valisi Mehmed Kadri Bey, yerel eşrafa mensup olan eğitimli gençleri kazaların idaresinde görmek istiyordu. Asayiş sorunlarının olduğu vilayeti, bu idarecilerle kontrol altına alma arzusundaydı. Bundan dolayı da bölgenin ileri gelen, eşraf ailelerine mensup gençleri kaymakam olarak atadı. Bu idarecilerden biri de İsmail Bey'di. 1900 yılında Trabzon Valiliği idaredeki üstün başarılarından dolayı İsmail Bey'i salise rütbesine yükseltti. Fatsa kaymakamlığı görevini yedi yıl sürdürdü. Bu özelliği ile Fatsa Kaymakamlığında en uzun süre görev yapan isimdir. 1904'te Zonguldak kaymakamlığına atandı, daha sonra Canik Mutasarrıf Muavinliği (Canik Valiliği) yapmıştır. Son Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Ordu mebusu yoktu ancak Trabzon Mebuslarından olan İsmail Çamaş Bey Fatsa'dan seçilmişti.

Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti, 12 Şubat 1919’da kuruldu. İsmail Bey de teşkilatın Ordu şubesini açtı. Cemiyet ilk toplantısını 13 Şubat 1919’da yaptı. Toplantıya Ordu’dan İsmail (Çamaş) Bey katılmış ve ikinci başkanlığa seçilmiştir. Cemiyetin I. Trabzon Kongresi’nde aldığı karar uyarınca İstanbul’a gönderdiği Hacıalizâde İsmail Bey (Çamaş), Eyübzâde Ömer Fevzi (Eyüpoğlu) ve Hatibzâde Emin Beylerden oluşan heyet, Sadaret makamına dönemin Osmanlı Sultanı Mehmet Vahdettin'in huzuruna çıktılar ve onun emriyle, 26 Mayıs 1919'da toplanan "Saltanat Şurası"na katıldılar. Ancak buradan sonuç alamayınca Trabzon'a döndüler. İsmail Bey aynı zamanda Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Fatsa Şubesi başkanlığı da yapmıştır.

Mebus İsmail Çamaş, Ordu ilinde Osmanlı Meclis-i Mebusanı’ndan başlayarak en uzun süre milletvekilliği yapan isimdir. İsmail Çamaş Ordu iline ve Cumhuriyetin gelişme sürecine doğrudan desteği olan Türkiye Cumhuriyeti'nin esaslarını atan siyaset adamlarının başında gelir. Hem Osmanlı İmparatorluğu'nda hem de Türkiye Cumhuriyeti'nde özellikle Fatsa ve Ordu bölgesinin gelişmesi adına büyük çalışmalara imza atmıştır. Fatsa'da bulunan Atatürk İlkokulu, Fatih Camii, Fatsa şehrinin su depolama alanının yerleri yine Mebus İsmail Bey tarafından hibe edilmiştir. Evli ve 4 çocuk babasıdır. Mezarı Çamaş ilçesindeki 18. yy.'da inşa edilen Külekçi camisinin yanındaki tarihi mezarlıkta (Çamaş Ailesine ait) babası Hacı Mustafa Ağanın yanındadır. Mezar taşının üstünde şu dörtlük yer alır;

Eliboş gidilmez gidilen yere,

Rabbim boş gelmedim ben suç getirdim,

Eller çekemezken bu ağır yükü,

İki kat sırtımla ben güç getirdim.