Irak Mandası

Birleşik Krallık yönetimindeki Irak Krallığı ya da Irak Mandası (Arapça: الانتداب البريطاني على العراق), Ağustos 1920'de Osmanlı İmparatorluğu ile yapılan Sevr Antlaşması sonucunda Birleşik Krallık yönetimindeki manda idaresi. Bu yönetim 26 Nisan 1920'de İtalya'daki San Remo Konferansı'nda belirlenmişti. Mezopotamya'da Fransa kontrolündeki Lübnan ve Suriye mandaları da bulunmaktaydı.

Faysal bin Hüseyin önceden Suriye Kralı idi. Fransız birliklerinin Şam'ı işgal etmesi sonucu Suriye'den kovuldu. İngilizler Irak'ta bir nüfuz alanı oluşturmuşlardı. Birleşik Krallık, Mart 1921'de Faysal'ı Irak'ta İngiliz mandası altında kurulacak yönetimin kralı olarak desteklemeye karar verdi. Birleşik Krallık bu hükûmetle, ileri bir tarihte bağımsızlık öngören bir antlaşma yapacaktı. Faysal bu planı kabul etti ve Irak Mandasının kralı olarak Ağustos 1921'de tahta çıktı.

Savaş sonrası Irak Mandası ilk olarak Yüksek Komiser Sir Percy Cox ve yardımcısı Albay Arnold Wilson tarafından yönetilmiştir. Necef'te bir İngiliz subayının yakalanıp öldürülmesinin ardından İngiliz makamlarınca yapılan cezalandırmalar, milliyetçi bir direnişin ayyuka çıkmasındaki ilk kıvılcımlardan biri oldu.

Birleşik Krallık Irak Mandası İngiltere'yle bir dizi antlaşma gerçekleştirerek 1930'da İngiliz-Irak Anlaşması ile Irak'ın tam bağımsızlığını elde etmesini, 1932'de de Milletler Cemiyeti'ne üye olmasını sağladı.

Her ne kadar sıklıkla I. Dünya Savaşı’ndan sonra İngilizler tarafından icat edildiği sanılsa da, Irak uzun süredir Osmanlı İmparatorluğu idaresi altında kendine özgü bir bölge olarak varlığını sürdürmekteydi; Musul, Bağdat ve Basra vilayetlerini kapsıyor ve resmî olarak ‘Osmanlı Irak'ı’ olarak anılıyordu.