LGS · Türkçe · Konu 5/7
Cümlenin Ögeleri
Özet
Yüklem, özne, nesne, yer tamlayıcısı ve zarf tamlayıcısı yükleme sorulan sorularla bulunur. Ögeler her zaman yüklemden başlayarak ayrılır.
Kavramlar
Yüklem
Cümlenin yargı bildiren ögesi; çekimli fiil ya da ek-fiil almış isim.
Özne
Yüklemdeki işi yapan ya da oluş bildiren öge: "Kim? Ne?"
Nesne
İşten etkilenen öge: belirtili nesne "-ı" ekini alır, belirtisiz nesne ek almaz.
Kurallar ve formüller
- Yer tamlayıcısı: -e, -de, -den hâl eki alır ve "nereye, nerede, nereden?" sorusuna cevap verir · Zarf tamlayıcısı: zaman, durum, miktar, yön bildirir
Çözümlü örnekler
1"Dün akşam parkta arkadaşlarıyla top oynadı." cümlesinin ögelerini sıralayın.
Çözümü göster
Dün akşam (zarf tamlayıcısı), parkta (yer tamlayıcısı), arkadaşlarıyla (zarf tamlayıcısı), top (belirtisiz nesne), oynadı (yüklem); özne gizlidir.
Sık yapılan hatalar
- Hâl eki almış her sözcüğü yer tamlayıcısı saymak; "Akşama gelir." cümlesinde "akşama" zaman bildirdiği için zarf tamlayıcısıdır.
Püf noktası
Öge bulurken soruyu her zaman yüklemle birlikte sor: "Ne oynadı?", "Nerede oynadı?"
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.