Konum, Yer Şekilleri ve İklim
Özet
Türkiye'nin matematik ve özel konumu, yer şekilleri ve iklim tipleri coğrafya testinin çekirdeğidir. Konumdan doğan sonuçları (güneş açısı, gün uzunluğu, yerel saat) haritayla birlikte düşünmek ezberi azaltır.
Kavramlar
Türkiye 36°–42° kuzey enlemleri ve 26°–45° doğu boylamları arasındadır.
Her 1° boylam farkı 4 dakikalık yerel saat farkı oluşturur; doğu ile batı uçları arasında 19 boylam, 76 dakika vardır.
Her mevsim yağışlı; doğal bitki örtüsü ormandır.
Kurallar ve formüller
- Yerel saat farkı (dakika) = boylam farkı · 4
- Akdeniz iklimi: yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlı; bitki örtüsü maki
Çözümlü örnekler
1Iğdır (yaklaşık 44° D) ile Çanakkale (yaklaşık 26° D) arasındaki yerel saat farkı yaklaşık kaç dakikadır?
Çözümü göster
Boylam farkı 18°. 18 · 4 = 72 dakika.
Sık yapılan hatalar
- Enlem farkından saat farkı hesaplamak; saat farkını yalnız boylam belirler.
- Karasal iklimde en çok yağışın kışın düştüğünü sanmak; İç Anadolu'da yağış en çok ilkbahardadır.
Püf noktası
İklim sorusunda önce "yağış rejimi" ve "bitki örtüsü" ipucunu ara: maki → Akdeniz, orman → Karadeniz, bozkır → karasal.
Mini test
Konuyu bitirdiysen kendini sına: süreli kısa bir test, sonunda doğru-yanlış-boş dökümü ve çözümler.